Podsumowanie XIX Międzynarodowej Konferencji Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego
W dniach 16-18 października 2025 roku w ośrodku Instytutu Matematycznego PAN w Będlewie koło Poznania odbyła się XIX Międzynarodowa Konferencja Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego im. Prof. Juliana Aleksandrowicza. Tematem przewodnim konferencji była rola biopierwiastków, w szczególności magnezu w rolnictwie, medycynie, chemii, nauce o żywieniu i żywności oraz środowisku.
Honorowy patronat nad konferencją objęły władze trzech uczelni poznańskich, w tym Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska, Rektor Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu prof. dr hab. Zbigniew Krasiński i Rektor Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu prof. dr hab. Krzysztof Szuszkiewicz. Głównym organizatorem konferencji był Oddział Wielkopolski PTMag w Poznaniu, wsparcia udzieliły firmy Biofarm, K+S i Rapool.
Konferencję otworzyła Pani profesor Anetta Hanć, prezes Oddziału Wielkopolskiego, wraz z Panią profesor Marzeną Brodowską, Prezes PTMag. W części naukowej tego dnia przedstawione zostały trzy wykłady (prof. Andrzej Lewenstam z AGH w Krakowie i Abo Akademi University w Helsinkach, Finlandia, prof. Witold Grzebisz z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i dr Andrzej Jawień z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu). Zgodnie z zamiarem organizatorów w sesji tej połączono główne wątki tematyczne konferencji obejmujące biopierwiastki (magnez, lit, wapń): w chemii analitycznej, chemii rolnej i medycynie. Wystąpienia wzbudziły szeroką dyskusję, po której odbyło się zebranie Zarządu Głównego i członków PTMag. Zebranie otworzyła Prezes PTMag, proponując wspólne zastanowienie się nad dostosowaniem działania towarzystwa do dynamicznie zmieniającej się sytuacji w nauce i gospodarce, podjęciem nowych wyzwań oraz dalszą popularyzację znaczenia biopierwiastków w różnych dziedzinach życia. Podobnie jak podczas poprzednich konferencji prof. Sławomir Krzebietke, redaktor naczelny Journal of Elementology, wydawanego przez PTMag i wspieranego przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, zapoznał zebranych ze stanem aktualnym czasopisma, rangą naukową i punktacją ministerialną. Zebranie zakończyło uroczyste nadanie godności członka honorowego Pani prof. Marii Iskrze za wieloletnią pracę na rzecz Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego, w tym Oddziału Wielkopolskiego.
W trakcie kolejnych dni konferencji swe poglądy na temat roli biopierwiastków i wyniki badań dotyczące głównie magnezu, wapnia, żelaza w różnych dziedzinach życia wymieniali naukowcy oraz przedstawiciele biznesu, w tym producenci żywności, leków, suplementów, nawozów rolniczych.
Wielowymiarowy charakter konferencji dał możliwość wymiany poglądów, nawiązania interdyscyplinarnej współpracy oraz rozwijania relacji naukowych i biznesowych. Szeroka tematyka przedstawianych wykładów oraz doniesień ustnych i plakatowych łączyła rolę magnezu rolnictwie, głównie w nawożeniu, poprawie jakości gleby i efektywności plonów (zboża, soja, rzepak, warzywa) oraz adaptacji roślin do zmian klimatycznych ze znaczeniem tego pierwiastka w medycynie. Wystąpienia klinicystów dotyczyły udział magnezu w patogenezie i leczeniu chorób cywilizacyjnych takich jak choroby układu krążenia (miażdżyca tętnic, kardiologia, chirurgia naczyniowa), cukrzyca, onkologia. Prezentacje uczestników z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu dotyczyły znaczenia magnezu w innowacyjnych badaniach miażdżycy tętnic kończyn dolnych (prof. Andrzej Jawień) oraz antyarytmicznych właściwości magnezu w funkcjonowaniu serca (prof. Tomasz Urbanowicz). Zespół prof. Joanny Suliburskiej z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oceniał wpływ rehabilitacji kardiologicznej na stężenie magnezu we krwi pacjentów po ostrym zespole wieńcowym wskazując na potrzebę suplementacji Mg w tej grupie badanych.
Wystąpienia łączące tematykę chemii rolnej i medycyny, zwłaszcza kardiologii, chirurgii naczyniowej, onkologii czy dietetyki wywołały ożywione dyskusje. Wyniki badań przedstawiające niedobory magnezu w glebie w Polsce i w produktach roślinnych wzbudziły duże zainteresowanie uczestników konferencji ze względu na niewątpliwy wpływ tego niepożądanego zjawiska na jakość produktów rolnych i status magnezu w żywności i organizmie człowieka. W licznych doniesieniach na ten temat przedstawiano korzystny wpływ nawożenia magnezem na przyswajanie azotu przez rośliny i podkreślano konieczność włączenia związków magnezu do nawozów stosowanych w wielu regionach Polski. Wyniki swych badań w tym zakresie prezentowali specjaliści chemii rolnej reprezentujący Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (prof. prof. Witold Grzebisz, Jean Diatta, Jarosław Potarzycki, Witold Szczepaniak, Katarzyna Przygocka-Cyna, Przemysław Barłóg). Wpływ nawożenia z udziałem produktów odpadowych pirolizy oraz magnezu i innych biopierwiastków na sekwestrację węgla i skład chemiczny traw przedstawił prof. Sławomir Krzebietke z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Reprezentujący Wydział Rolnictwa i Biotechnologii Politechniki Bydgoskiej prof. Elżbieta Wszelaczyńska i prof. Jarosław Pobereżny przedstawili w swych wystąpieniach prozdrowotne właściwości bazylii i jej ekstraktu, uzasadniające bezpieczne stosowane tej rośliny w produkcji żywności.
Ważną i niezmiennie aktualną część konferencji stanowiły doniesienia dotyczące dietetyki i prawidłowego żywienia, w tym statusu i suplementacji magnezu u dorosłych oraz składu pierwiastkowego produktów dla niemowląt (dr Małgorzata Dobrzyńska z Katedry i Zakładu Bromatologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu).
Szczególne zainteresowanie uczestników konferencji wzbudziło wystąpienie dr Agnieszki Wichłacz-Bellucci, reprezentującej laboratorium SALUBRIS, dotyczące jakości wód pitnych i ich zmiękczania metodami filtracji w warunkach gospodarstw domowych. Przy tej okazji postawione zostało pytanie o celowość ich stosowania i niekorzystne konsekwencje zdrowotne korzystanie z wody demineralizowanej.
Tematem łączącym wszystkie prezentacje i przedstawiane badania była analiza ilościowa biopierwiastków oparta o nowoczesne metody analityczne, w tym czujniki jonowe, membrany jonoselektywne, metody spektralne, w tym spektrometrię mas (ICP-MS) z ablacją laserową. Umożliwiają one precyzyjne oznaczenie pierwiastków w materiale biologicznym, określenie ich specjacji, transportu przez błony biologiczne oraz migracji w środowisku i modelach in vitro. Tematyke tę przedstawiły prof. Magdalena Maj-Żurawska i prof. Beata Krasnodębska-Ostręga z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Kacper Górski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Przedstawiony został również przyszłościowy kierunek badań – matematyczny model dynamiki zmian biopierwiastków w glebie (dr Stanisław Biber z University of Surrey, UK). Podsumowaniem zagadnień analitycznych była prezentacja głównych założeń metrologii chemicznej i podkreślenie jak istotny dla uzyskania wiarygodnych wyników analiz jest wybór właściwej metody analitycznej, przygotowanie materiału do badań, zapewnienie spójności pomiarów, materiałów odniesienia, przestrzegania norm prawnych szczególnie w laboratoriach akredytowanych. Jak podkreślił dr hab. Adam Sajnóg (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), wiarygodność wyników uzyskanych w różnych laboratoriach, a także w tym samym laboratorium w różnych odstępach czasowych, jest niezbędna dla walidacji zarówno wyników jak i metody analitycznej.
W trakcie konferencji przedstawione zostały również wyniki badań dotyczące innych niż magnez biopierwiastków, niezbędnych dla człowieka, zwierząt i roślin. W spektrum zainteresowań uczestników konferencji znalazły się makropierwiastki jak azot, fosfor, potas, wapń w kontekście nawożenia gleby i plonowania zbóż i warzyw oraz mikropierwiastki jak żelazo, selen, mangan w suplementacji u ludzi i zwierząt.
Naukowym sesjom towarzyszyły wieczorne spotkania towarzyskie w serdecznej i przyjacielskiej atmosferze we wspaniałym otoczeniu pałacu i parku w Będlewie.
Końcowym akcentem konferencji było zwiedzanie pałacu Raczyńskich w pobliskim Rogalinie, połączone z wizytą w galerii malarstwa i spacerem w parku, gdzie można było obejrzeć sławne dęby rogalińskie.
Konferencja po raz kolejny potwierdziła, jak istotne jest interdyscyplinarne spojrzenie na rolę biopierwiastków w nauce, medycynie, rolnictwie i środowisku. Organizatorzy serdecznie dziękują wszystkim uczestnikom za aktywny udział, inspirujące prezentacje i konstruktywne rozmowy. Już dziś zapraszamy na kolejną, XX Międzynarodową Konferencję Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego im. Prof. Juliana Aleksandrowicza, która odbędzie się w 2027 roku i będzie organizowana przez Oddział Krakowski Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego. Aktualne informacje dotyczące wydarzenia oraz działalności Towarzystwa będą dostępne na stronie internetowej PTMag.
