Profesor Dariusz Dobrzyński – wspomnienie
Profesor Dobrzyński w Krynicy, przy ujęciu Mieczysław.
27 października 2025 roku pożegnaliśmy Dariusza Dobrzyńskiego, dr hab. inż., prof. UW, członka Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego. Dariusz Dobrzyński był wieloletnim pracownikiem Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, a jego działalność naukowa na polu hydrogeochemii była szeroko znana w całym środowisku. Jego badania indywidualne a także podejmowane we współpracy z wieloma ośrodkami akademickimi zaowocowały licznymi publikacjami w renomowanych czasopismach i niebagatelnym wkładem w zrozumienie procesów wpływających na skład i jakość wód podziemnych.
Dariusz Dobrzyński urodził się w 1959 roku w Wołominie. W 1984 roku ukończył studia na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym AGH w Krakowie, na specjalności hydrogeologia i geologia inżynierska. Po ukończeniu studiów rozpoczął trwającą 5 lat pracę w Państwowym Instytucie Geologicznym, gdzie zajmował się głównie zagadnieniami dotyczącymi chemizmu wód podziemnych, ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniami (głównie ropopochodnymi, metalami ciężkimi i związkami azotu). Przez kolejne dwa lata pracował w administracji ochrony środowiska i przedsiębiorstwie geologicznym.
W 1991 roku rozpoczął pracę na Wydziale Geologii UW w ramach projektu badawczego KBN pod kierownictwem prof. dr hab. Aleksandry Macioszczyk, dotyczącego hydrogeochemicznych efektów zakwaszenia środowiska. Wyniki grantu, rozszerzone następnie o kolejne badania pozwoliły na przedstawienie w 1997 roku pracy doktorskiej „Hydrogeochemia glinu w obszarach poddanych wpływom kwaśnych opadów w depresji śródsudeckiej”. W 2010 roku Dariusz Dobrzyński uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy stanowiącej cykl publikacji na temat „Zastosowanie metod modelowania geochemicznego do określania genezy chemizmu i wieku wód podziemnych strefy aktywnej wymiany”. Tytuł profesora uczelni został przyznany Dariuszowi Dobrzyńskiemu w 2021 roku.
Tematyka badawcza Dariusza Dobrzyńskiego dotyczyła w ogólności geochemii wód podziemnych i opisu chemicznych interakcji zachodzących w układzie wody podziemne – ośrodek skalny, przy zastosowaniu metod modelowania geochemicznego oraz badań izotopowych. Szczególne zainteresowania skupiały się na wodach leczniczych i mineralnych, w tym na dokumentowaniu i wyjaśnianiu obecności wybranych pierwiastków śladowych oraz zagadnieniach z pola metodyki badań hydrogeochemicznych. W ostatnich latach główne wątki badawcze dotyczyły rozpoznania obecności i poznania zachowania się pierwiastków śladowych w wodach podziemnych, szczególnie w wodach leczniczych i mineralnych Sudetów i Karpat, wykorzystania pierwiastków śladowych dla ilościowego opisu relacji w lokalnych i regionalnych systemach hydrogeochemicznych, interdyscyplinarnych badań wód podziemnych na pograniczy geochemii, biogeochemii, mikrobiologii i metod fizycznych, optymalizacji metodyki badań hydrogeochemicznych szczególnie w odniesieniu do wód podziemnych traktowanych jako kopaliny to jest wód leczniczych, termalnych, solanek oraz wód mineralnych.
Do najważniejszych osiągnięć naukowych Dariusza Dobrzyńskiego należało m.in. opracowanie i przetestowanie nowatorskiego narzędzia monitoringu jakości wód naturalnych, łączącego metody geochemiczne, fizyczne i mikrobiologiczne, rozwijanego na przykładzie krasowych wód doliny Batsurguère w Pirenejach (Francja, z wykorzystaniem metod tensjometrycznych, a także stworzenie geochemicznego modelu kształtowania składu bardzo nisko zmineralizowanej wody termalnej w kwarcytach neoarchaiku (Serra dos Doze, Brazylia). Zaproponował On również wskaźniki geochemiczne oparte na germanie do opisu warunków systemów geotermalnych oraz udokumentował jego zachowanie w sudeckich wodach leczniczych, wskazując obszary ich wzbogacenia i podkreślając jego znaczenie zdrowotne. Istotnym osiągnięciem było również pierwsze kompleksowe rozpoznanie pierwiastków śladowych i warunków redoks w sudeckich wodach mineralnych i leczniczych, a także wieloletnie badania składu chemicznego wód termalnych Kotliny Jeleniogórskiej (Karpniki, Staniszów.
Dariusz Dobrzyński jako autor lub wykonawca brał udział w licznych projektach naukowych na całym świecie. Jest autorem lub współautorem kilkudziesięciu artykułów naukowych w renomowanych czasopismach specjalistycznych, współautorem dwóch podręczników akademickich i leksykonu. Jego śmierć przerwała prace nad kolejnym podręcznikiem do hydrogeochemii, w które zaangażował środowisko badaczy krakowskich i warszawskich.
Dariusz Dobrzyński prowadził szeroką współpracę naukową z licznymi ośrodkami akademickimi za granicą i w Polsce, z których szczególnie owocne kontakty łączyły Go z Keele University (Wielka Brytania), University of Padua (Włochy), University of Las Palmas de Gran Canaria (Hiszpania), Toho University (Japonia), Université du Québec à Chicoutimi (Kanada), Comenius University of Bratislava (Słowacja), a także Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Państwowy Instytut Geologiczny.
Dariusz Dobrzyński był członkiem szeregu towarzystw i organizacji naukowych, w tym m.in. International Association of Hydrogeologists, International Medical Geology Association, Slovak Association of Hydrogeologists, American Geophysical Union, National Ground Water Association, Mineralogical Society od Poland i Polskiego Towarzystwa Magnezologicznego (od 2018 r). Zasiadał w radach naukowych/redakcyjnych czterech czasopism naukowych, był recenzentem kilkudziesięciu artykułów naukowych, brał udział w pracach komitetów naukowych i organizacyjnych kilkunastu konferencji. Za swoją działalność naukową, został w 2011 roku odznaczony nagrodą JM Rektora UW.
Oprócz działalności naukowej bardzo ważna dla Dariusza Dobrzyńskiego była działalność dydaktyczna i organizacyjna na Wydziale Geologii UW, gdzie prowadził zajęcia, był promotorem lub współpromotorem niemal 50 prac dyplomowych i zasiadał w licznych komisjach. Za swoją działalność dydaktyczną, w 2017 roku uzyskał Medal Komisji Edukacji Narodowej.
Darek był nie tylko świetnym naukowcem, ale i wspaniałym człowiekiem. Nie zawsze te dwie osobowości tworzą harmonijną całość. W przypadku Darka tak było. Przy tym wszystkim był człowiekiem wymykającym się prostym klasyfikacjom i szufladkowaniu. Jako badacz był niezwykle skrupulatny. Pochylając się nad tematem drążył go z każdej strony. Znakomicie wyłapywał wśród danych te elementy, które nie pasowały do reszty, albo nieco od nich odstając stawiały je w nowym świetle. Jako dydaktyk miał jasno sprecyzowane wymagania, poprzeczkę stawiał zwykle wysoko, oceniał dość surowo, ale sprawiedliwie. Cenił sobie precyzję w formułowaniu wypowiedzi. Miał niezwykłą łatwość nawiązywania kontaktów naukowych, a te z płaszczyzny naukowej szybko przechodziły na płaszczyznę prywatną i owocowały wieloletnimi znajomościami. Chyba największą przyjemność naukową sprawiały Mu badania terenowe. Również wielką przyjemnością było przebywanie z Nim w terenie. Był prawdziwą skarbnicą wiedzy. Na temat każdej odwiedzanej lokalizacji miał z zanadrzu jakąś ciekawą historię. Przy tym wszystkim był niezwykle skromną osobą.
Darek odszedł zdecydowanie za szybko. Miał plany badawcze zaprojektowane na najbliższe kilka lat. Dotyczyły one germanu i powiązanych z nim pierwiastków oraz ich izotopów w leczniczych i mineralnych wodach podziemnych od Bieszczadów po Morawy. Zapamiętamy Darka jako wspaniałego człowieka, dociekliwego naukowca-badacza, znakomitego nauczyciela, świetnego kompana, kumpla, niezrównanego terenowca z wielką miłością do przyrody i nie- tuzinkowym poczuciem humoru. Wielbiciela kotów, serniczków i dobrej muzyki…
Marcin Stępień
